การเก็บ Log file คืออะไร ทำอย่างไรให้ผ่าน พรบ.คอมพิวเตอร์

เคยสงสัยกันไหมว่าในปัจจุบันจะมีข่าวที่ปรากฏในสังคมบ่อยมากขึ้นคือ การฟ้องการหมิ่นประมาทโดยการโพสต์ข้อความผ่านเว็บไซต์ Social Media ต่าง ๆ ในรูปแบบของ Comment หรือ การโพสต์ข้อความ หรือวิดีโอ การกระทำผิดเหล่านี้ เจ้าหน้าที่รัฐสามารถหาผู้กระทำความผิดได้อย่างไร เจ้าหน้าที่ทราบได้อย่างไรว่าใครเป็นเจ้าของ Account ที่ใช้ในการ Comment หรือโพสต์ หรือเจ้าหน้าที่ทราบได้อย่างไรว่าการส่งข้อมูลนั้นส่งมาจากสถานที่ใด การสืบหาผู้กระทำผิดลักษณะนี้ เจ้าหน้าที่รัฐจะใช้ข้อมูลที่มีการเก็บไว้ใน Log File หรือเรียกว่า การจัดเก็บข้อมูลจราจรคอมพิวเตอร์คราวนี้ลองมาทำความรู้จักกันว่า Log File นี้คืออะไร สำคัญอย่างไร หรือส่งผลกระทบอะไรต่อคนทั่วไปและสังคม

Log File คือ ข้อมูลเส้นทางการใช้อินเทอร์เน็ต หรือการเชื่อมต่อสื่อสารกันระหว่างคอมพิวเตอร์ มือถือ และแทบเล็ต เปรียบเสมือนกล้องวงจรปิดที่คอยบันทึกเหตุการณ์ต่าง ๆ ซึ่งแสดงถึงแหล่งกำเนิด ต้นทาง ปลายทาง เส้นทาง เวลา วันที่ ปริมาณ และอื่น ๆ หากมีผู้กระทำผิดก็สามารถใช้ข้อมูล Log File นี้เป็นหลักฐานประกอบในการดำเนินคดีได้ ซึ่งการบันทึกการใช้งานในข้อมูลด้วย Log File จะสามารถช่วยแก้ปัญหาเรื่องการขโมยข้อมูล การถูกโจมตีจากโปรแกรมที่ไม่พึงประสงค์ทำให้เกิดความเสียหายในระบบเครือข่ายจากเครื่องไปสู่เครื่อง หรือแพร่ไปในวงกว้าง การมีข้อมูลจาก Log File จะช่วยตรวจสอบที่มาที่ไปของข้อมูลได้ ทำให้หาสาเหตุของปัญหาและแก้ไขได้ตรงจุด รวดเร็ว ดังนั้น ความคิดที่ว่าการใช้งานผ่านอินเทอร์เน็ตไม่มีตัวตนนั้น ไม่เป็นความจริง เพราะข้อมูลของผู้ใช้งานในโลกออนไลน์ของแต่ละคนสามารถระบุตัวตนได้

Log File กับ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 (พรบ.คอมพิวเตอร์)

Log File มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการบังคับใช้ พรบ.คอมพิวเตอร์ โดยเฉพาะในแง่ของ:

• หลักฐาน: Log File สามารถใช้เป็นหลักฐานในการสืบหาและดำเนินคดีกับผู้กระทำผิด

• การป้องกัน: การเก็บ Log File ช่วยให้ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP) และองค์กรต่างๆ สามารถตรวจสอบและป้องกันการโจมตีทางไซเบอร์

• การสอบสวน: เจ้าหน้าที่รัฐสามารถใช้ Log File เพื่อติดตามผู้กระทำผิดและหาสาเหตุของเหตุการณ์

มาตรา 26 ของ พรบ.คอมพิวเตอร์ กำหนดให้ผู้ให้บริการต้องเก็บรักษาข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ (Log File) ไว้ไม่น้อยกว่าเก้าสิบวัน

รายละเอียดของข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ที่ต้องเก็บ:

• ข้อมูลเกี่ยวกับต้นทางและปลายทางของการสื่อสาร

• ข้อมูลเกี่ยวกับวัน เวลา ระยะเวลา และขนาดของข้อมูลที่ส่ง

• ข้อมูลเกี่ยวกับประเภทของบริการที่ใช้

• ข้อมูลเกี่ยวกับอุปกรณ์ที่ใช้ในการสื่อสาร

การเข้าถึง Log File:

• บุคคลทั่วไปไม่สามารถเข้าถึง Log File ของผู้อื่นได้

• เจ้าหน้าที่รัฐสามารถเข้าถึง Log File ได้ตามหมายศาล

• ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตสามารถเข้าถึง Log File เพื่อวัตถุประสงค์ในการบริหารจัดการระบบ

ตัวอย่างการใช้ Log File ในการบังคับใช้ พรบ.คอมพิวเตอร์:

• กรณีการฟ้องร้องหมิ่นประมาททางโซเชียลมีเดีย: เจ้าหน้าที่รัฐสามารถใช้ Log File เพื่อหาผู้โพสต์ข้อความ

• กรณีการโจมตีทางไซเบอร์: เจ้าหน้าที่รัฐสามารถใช้ Log File เพื่อหาที่มาของการโจมตี

• กรณีการละเมิดลิขสิทธิ์: เจ้าหน้าที่รัฐสามารถใช้ Log File เพื่อหาผู้ละเมิด

นอกจากนี้แล้ว การเก็บข้อมูล Log File ยังต้องมีการจัดเก็บอย่างถูกวิธี เนื่องจาก Log File มีการเก็บข้อมูลการเข้าออกใช้งานอินเทอร์เน็ตของทุกคนในองค์กร จึงมีความจำเป็นที่ต้องสามารถระบุให้ได้ว่าใครใช้เครื่องไหน ใช้งานอย่างไร และใช้งานเมื่อไหร่ เมื่อเวลาที่มีการตรวจสอบของเจ้าหน้าที่รัฐเพื่อจะใช้ข้อมูลจาก Log File เป็นหลักฐานหาผู้กระทำผิด แต่เจ้าหน้าที่กลับพบว่า Log File จัดเก็บแบบไม่ถูกวิธีการหรือไม่ถูกต้อง ตามกฎหมายจะถือว่าผู้ให้บริการรู้เห็นเป็นใจและจงใจปิดบังผู้กระทำความผิด โดยจะต้องระวางโทษเท่ากับผู้กระทำผิด รวมทั้งหากเจ้าหน้าที่รัฐตรวจสอบแล้วพบว่า ผู้ใช้ที่กระทำความผิดใช้บริการอินเทอร์เน็ตจากองค์กร แล้วองค์กรไม่สามารถระบุคนทำความผิดได้ คนที่ต้องได้รับโทษตามกฎหมายคือเจ้าของหรือคณะกรรมการบริหารของบริษัท ซึ่งกฎหมายได้ระบุไว้ว่า

“ผู้ให้บริการผู้ใดให้ความร่วมมือ ยินยอม หรือรู้เห็นเป็นใจให้มีการกระทำความผิดในระบบคอมพิวเตอร์ที่อยู่ในความควบคุมของตน ต้องระวางโทษเช่นเดียวกับผู้กระทำความผิด”

ตามข้อมูลข้างต้น ด้วยโทษที่ระบุครอบคลุมทั้งผู้ใช้บริการและผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต องค์กรหรือหน่วยงานจึงจำเป็นต้องศึกษารายละเอียดของพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.2560 ให้ถี่ถ้วนและปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

Log File****ต้องจัดเก็บอะไรบ้าง

นอกจากสาระสำคัญของการจัดเก็บ Log File ตามพ.ร.บ.คอมฯ 2560 แล้ว องค์กรยังต้องเก็บข้อมูลตามประเภทที่กฎหมายได้ระบุไว้ซึ่งก็มีหลายประเภทด้วยกัน แต่ข้อมูลที่คุ้นเคยและใช้กันเป็นประจำมี ดังนี้ [5]

• หมายเลขโทรศัพท์ที่ใช้ติดต่อสื่อสารโดยตรงทั้งการโทรออก รับสาย หรือใช้เพื่อโอนสาย

• หมายเลขไอพีแอดเดรส (IP Address)

• ชื่อ ที่อยู่ของผู้ใช้บริการหรือผู้ใช้งานที่ลงทะเบียน

• วันที่ เวลาเริ่มต้น และเวลาสิ้นสุดที่ใช้บริการนั้นๆ

• ชื่อที่ระบุตัวตนผู้ใช้ (User ID)

• อีเมลแอดเดรส (E-mail Address) ทั้งของผู้รับและผู้ส่ง

• ข้อมูลที่บอกถึงสถานะในการตรวจสอบ (Status Indicator) เช่น สถานการณ์ส่งอีเมลสำเร็จ อีเมลที่ถูกตีกลับ อีเมลที่ถูกส่งล่าช้า

• ข้อมูลที่สามารถระบุตัวตนของผู้รับบริการได้ หากผู้รับบริการนั้น ๆ ใช้งานที่ร้านอินเทอร์เน็ต รวมถึง

หมายเลขที่อยู่ไอพี (IP Address) เวลาเริ่มต้นและสิ้นสุดการใช้งาน

นอกจากข้อมูลต่างๆ ที่องค์กรจะต้องจัดเก็บไว้ใน Log File แล้ว การจัดเก็บข้อมูลใน Log File ก็จะมีหลักเกณฑ์ 3 หลักเกณฑ์ในการจัดเก็บเพื่อให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ.คอมฯ 2560 โดยมีรายละเอียด ดังนี้ [4]

• Confidential คือ ข้อมูลต้องเป็นความลับ ต้องมีการระบุว่าใครมีสิทธิ์ที่จะเข้าถึงข้อมูลได้

• Integrity คือ ข้อมูลต้องถูกต้องและสมบูรณ์ จะต้องไม่มีการแก้ไขหรือเพิ่มเติมข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต

• Available คือ ข้อมูลต้องพร้อมใช้งานเสมอ เป็นการบ่งบอกถึงประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือของการทำงานขององค์กร

เเหล่งอ้างอิง :การเก็บ Log file คืออะไร ทำอย่างไรให้ผ่าน พรบ.คอมพิวเตอร์ (nt-metro-service.com)